Wychowała dzieci i może dostać wyższą emeryturę. Kluczowe są te dwa wnioski

Lata poświęcone na wychowanie dzieci mogą mieć znaczenie dla wysokości przyszłej emerytury. Problem w tym, że ZUS nie w każdym przypadku ma komplet informacji potrzebnych do uwzględnienia takich okresów. Szczególnie istotna jest data 1 stycznia 1999 roku, kiedy weszła w życie reforma systemu emerytalnego.

Osoby, które opiekowały się dziećmi przed tą datą, powinny sprawdzić, czy odpowiednie okresy zostały uwzględnione w dokumentacji. Informacje o urlopach wychowawczych z tamtych lat znajdowały się bowiem przede wszystkim w papierowych aktach pracowniczych. Nie zostały automatycznie przeniesione do obecnej elektronicznej ewidencji ZUS.

W praktyce oznacza to, że osoba, która chce, aby taki okres został uwzględniony przy ustalaniu kapitału początkowego, musi sama zadbać o dostarczenie odpowiednich dowodów. W przeciwnym razie część historii zawodowej może pozostać poza wyliczeniami.

Opieka nad dzieckiem może przełożyć się na pieniądze

Nie każdy okres związany z opieką nad dzieckiem jest traktowany przez ZUS w identyczny sposób. Urlop macierzyński, rodzicielski i ojcowski są okresami składkowymi. W ich trakcie składki emerytalne są odprowadzane, a okresy te uwzględnia się przy wyliczaniu świadczenia.

Korzystne zasady dotyczą również urlopu wychowawczego sprzed 1999 roku. Choć formalnie jest on okresem nieskładkowym, przy ustalaniu kapitału początkowego stosuje się przelicznik 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy rok. To więcej niż standardowy przelicznik przewidziany dla okresów nieskładkowych, wynoszący 0,7 proc.

Przepisy wprowadzają jednak ograniczenia. ZUS może uwzględnić maksymalnie:

• 3 lata urlopu wychowawczego na jedno dziecko,
• 6 lat łącznie w przypadku wszystkich dzieci,
• dodatkowe 3 lata, jeśli dziecko ze względu na stan zdrowia wymagało szczególnej opieki i zostało to potwierdzone odpowiednim orzeczeniem.

Właśnie dlatego prawidłowe udokumentowanie okresów opieki może mieć realne znaczenie dla wysokości świadczenia.

Dokumenty trzeba czasem zdobyć samodzielnie

W przypadku starszych okresów nie wystarczy założyć, że wszystkie dane znajdują się już na koncie ubezpieczonego. Jeśli urlop wychowawczy przypadał przed 1999 rokiem, potrzebne mogą być dokumenty potwierdzające zarówno fakt korzystania z urlopu, jak i dokładny czas jego trwania.

Do ZUS należy złożyć wniosek o ustalenie lub ponowne przeliczenie kapitału początkowego oraz informację dotyczącą okresów składkowych i nieskładkowych. W bazie wskazano formularze:

• ZUS-KP-1 – wniosek o ustalenie kapitału początkowego,
• ZUS ERP-6 – informacja o okresach składkowych i nieskładkowych.

Do dokumentów trzeba dołączyć m.in. skrócone akty urodzenia dzieci oraz zaświadczenia od pracodawców lub świadectwa pracy, z których wynikają konkretne daty urlopów. Jeżeli firma, w której dana osoba pracowała, już nie istnieje, pomocne mogą być również informacje zachowane w dawnej książeczce ubezpieczeniowej.

Warto zająć się tym odpowiednio wcześnie. Poszukiwanie archiwalnej dokumentacji, zwłaszcza po zlikwidowanych zakładach pracy, może potrwać, a kompletowanie dowodów tuż przed przejściem na emeryturę może nie być dobrym pomysłem.

Zasady dotyczą także ojców

Uprawnienia związane z okresem opieki nad dzieckiem nie są zarezerwowane wyłącznie dla kobiet. Jeżeli to ojciec korzystał z urlopu wychowawczego, rodzicielskiego lub ojcowskiego, również może mieć wpływ tych okresów na swój kapitał emerytalny.

Trzeba jednak pamiętać o jednej zasadzie: tego samego okresu opieki nie można przypisać jednocześnie obojgu rodzicom. Jeśli matka i ojciec zajmowali się dzieckiem w tym samym czasie, okres ten zostanie uwzględniony tylko u jednego z nich. Jeżeli natomiast rodzice dzielili się opieką kolejno, każdy może mieć uwzględniony przypadający na niego czas.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które po 1998 roku korzystały z opieki nad dzieckiem w ramach zatrudnienia. Pracodawcy przekazują informacje o takich okresach elektronicznie do ZUS, dlatego w wielu przypadkach dane są rejestrowane bez dodatkowego działania ubezpieczonego. Są jednak wyjątki, m.in. dotyczące osób, które przed urodzeniem dziecka nie pozostawały w stosunku pracy. W takiej sytuacji warto samodzielnie sprawdzić konto na PUE ZUS i zweryfikować, czy okres ubezpieczenia został prawidłowo wykazany.

Dla przyszłego emeryta najważniejsze jest więc nie tylko to, ile lat przepracował, ale również to, czy wszystkie okresy mające wpływ na świadczenie zostały prawidłowo udokumentowane.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o wysokość emerytur w Polsce

Ile wynosi minimalna emerytura?

Od marca 2025 roku minimalna emerytura wynosi 1878,91 zł brutto. Przysługuje osobom, które spełniły wymagany staż pracy.

Jaka jest najniższa emerytura?

Najniższe świadczenie to zaledwie 2 grosze miesięcznie. Takie emerytury trafiają do osób z bardzo krótkim stażem pracy, nawet jednodniowym.

Jaka jest najwyższa emerytura w Polsce?

Obecnie najwyższa emerytura wypłacana przez ZUS wynosi 51 400 zł brutto miesięcznie. Otrzymuje ją osoba, która pracowała i opłacała składki przez 67 lat.

Czy emerytury będą wyższe w 2026 roku?

Tak. Rząd zapowiedział waloryzację emerytur na poziomie co najmniej 4,9 proc. Ostateczna wysokość podwyżek zależy od inflacji i danych GUS.

Dlaczego jedni dostają grosze, a inni tysiące złotych?

Wysokość emerytury zależy głównie od długości pracy i wysokości odprowadzanych składek. System działa według zasady: im dłużej pracujesz i więcej wpłacasz, tym wyższe świadczenie.